Bobik i łubin w płodozmianie – jak przygotować stanowisko i dobrać maszyny uprawowe
Zbyt duży udział zbóż, niekiedy również rzepaku w strukturze zasiewów w gospodarstwach rolnych prowadzi do szeregu niekorzystnych konsekwencji jakimi są zachwaszczenie, choroby i szkodniki. Jednym ze sposobów na uniknięcie tych problemów jest odpowiednie zmianowanie roślin z udziałem roślin strączkowych takich jak bobik i łubin.
Uwzględnianie roślin strączkowych w płodozmianie stanowi swoistą wartość dodaną, którą warto brać pod uwagę w końcowym rachunku ekonomicznym i planowaniu produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym. Jednakże aby uprawa bobiku czy łubinu dała wymagane efekty plonotwórcze oraz ekonomiczne ważne jest odpowiednie przygotowanie stanowiska pod te uprawy. Co interesujące bobik jak i łubin można uprawiać zarówno w technologii tradycyjnej jak i zyskującej na popularności technologii uproszczonej. W jednym jak i w drugim wariancie uprawy istotne znaczenie odgrywa dobór odpowiedniego sprzętu uprawowego.
Znaczenie płodozmianu we współczesnym rolnictwie
Duży udział zbóż w strukturze zasiewów sięgający nawet 80% podyktowany sytuacją rynkową stwarza szereg problemów. Zalicza się do nich porażenia roślin, głównie pszenicy, jęczmienia i pszenżyta, przez grzyby powodujące choroby podstawy źdźbła (choroby podsuszkowe), wzrost zachwaszczenia w tym również przez uciążliwe gatunki chwastów (np. miotła zbożowa, przytulia czepna, rumianowate, owies głuchy, wyczyniec polny) oraz spadek żyzności gleby spowodowany obniżeniem jej biologicznej aktywności, wskutek systematycznego dopływu do gleby tych samych resztek pożniwnych.
Skutki złego płodozmianu w gospodarstwie
Negatywne skutki złego płodozmianu można niwelować poprzez dobór odpowiednich herbicydów oraz nawożenie słomą wzbogaconą dodatkiem nawozów azotowych jednakże działania te przekładają się na wyższe koszty produkcji jak również mogą stwarzać zagrożenia dla środowiska naturalnego.
Skutki złego płodozmianu są mniej odczuwalne na lepszych glebach oraz w warunkach wyższego poziomu agrotechniki (pełne nawożenie organiczne i mineralne, chemiczna ochrona roślin przed chwastami, chorobami i szkodnikami). W przypadku słabszych gleb i gorszej agrotechnice obniżki plonów wszystkich gatunków zbóż spowodowane złym przedplonem mogą być bardziej odczuwalne.
Rozwiązaniem tego problemu jest urozmaicenie płodozmianu i wprowadzenie właśnie roślin strączkowych takich jak np. bobik i łubin. Rośliny te są idealnym przedplonem pod właściwie wszystkie inne rośliny uprawne.
Zalety uprawy roślin strączkowych
Strączkowe, uprawiane w plonie głównym lub poplonach są dobrym panaceum na wadliwe zmianowanie roślin spowodowane często zbyt dużym udziałem zbóż i rzepaku. Rośliny te korzystnie wpływają na właściwości fizyczne, chemiczne oraz biologiczne gleby.
Przyczyniają się do powstawania struktury gruzełkowatej, a także pozostawiają w resztkach pożniwnych duże ilości azotu. Ponadto pobierają z głębszych warstw gleby wymyte lub trudno dostępne składniki pokarmowe. Wspierają one również rozwój pożytecznych mikroorganizmów oraz aktywność dżdżownic.
Rośliny strączkowe dostarczają znaczną ilość materii organicznej, z której tworzą się związki próchniczne, co podnosi żyzność całego profilu glebowego. Szczególne znaczenie mają tu rośliny o głębokim systemie korzeniowym, takie jak łubiny, ale także inne gatunki, zwłaszcza wykorzystywane na zielony nawóz. Uprawiane jako międzyplony pełnią istotną funkcję ochronną. Zabezpieczają glebę przed erozją wodną i wietrzną, zaskorupieniem, nadmiernym zagęszczeniem oraz zachwaszczeniem. Masa roślinna przemarzająca zimą poprawia strukturę gleby, reguluje jej stosunki wodno-powietrzne, tworząc kanaliki ułatwiające podsiąkanie wody i ograniczające jej straty.
Kolejną zaletą wynikającą z siewu strączkowych jest to że rośliny te pozostawiają również bardzo dobre stanowisko dla zbóż jarych, w tym kukurydzy, a niektóre także dla ozimin oraz rzepaku.
Rośliny strączkowe wyróżniają się dodatnim bilansem reprodukcji substancji organicznej, co korzystnie wpływa na warunki wodno-powietrzne gleby oraz zwiększa odporność gleby na erozję i inne niekorzystne zjawiska. Po ich zbiorze w glebie pozostaje znaczna ilość resztek pożniwnych, które są bogate w potas, azot oraz wapń. Składniki te przyczyniają się do zwiększenia pojemności kompleksu sorpcyjnego, a także mają istotne znaczenie nawozowe. Materia organiczna pochodząca z roślin strączkowych rozkłada się stopniowo przez kolejne lata, dzięki czemu wywiera długotrwały, pozytywny wpływ na rośliny uprawiane w następstwie w zmianowaniu. Aby w pełni wykorzystać ich korzystne właściwości, zaleca się nie tylko uprawę strączkowych w plonie głównym, lecz także stosowanie ich w mieszankach międzyplonowych.
Uprawa bobiku i łubinu – technologia orkowa i uproszczona
Rośliny strączkowe takie jak łubin czy bobik mogą być uprawiane zarówno w systemie tradycyjnym (orkowym) jak i w systemie uproszczonym w tym w uprawie pasowej. Przeprowadzone dotychczas doświadczenia łanowe pozwalają stwierdzić że uprawa uproszczona oraz siew pasowy mogą być z powodzeniem stosowane w uprawach bobiku, łubinu białego i wąskolistnego czy nawet soi nie powodując obniżki ich plonowania.
Efekty ekonomiczne poszczególnych technologii uzależnione są w dużej mierze od wielkości plonów a te wynikają nie tylko z technologii uprawy.
Przygotowanie stanowiska pod uprawę bobiku i łubinu
Uprawa roli przygotowującej stanowisko pod uprawę strączkowych, podobnie jak w przypadku innych upraw, wymaga przeprowadzenia bezpośrednio po żniwach zabiegów uprawy pożniwnej. Celem tych zabiegów jest przerwanie parowania, zagospodarowanie resztek pożniwnych oraz systematyczne pobudzanie nasion chwastów do kiełkowania i mechaniczne zwalczanie tych wschodzących.
Uzyskanie wspomnianych efektów w uprawie pożniwnej jest możliwe z wykorzystaniem takich narzędzi jak agregaty podorywkowe czy brony talerzowe. Sprawdzą się one na glebach lekkich i średnich. Na glebach cięższych, gdzie jest potrzeba głębokiego spulchniania można zastosować pług dłutowy, któremu nie oprze się żadna podeszwa płużna.
Jakie maszyny do uprawy bobiku i łubinu – rozwiązania INTERTECH
W uprawie płużnej istotne znaczenie ma przygotowanie gleby bezpośrednio przed siewem. W tym celu zastosowanie znajdzie agregat uprawowy wyposażony w przedni wał strunowy wyrównujący powierzchnię i rozdrabniający bryły, zęby sprężyste oraz tylny wał np. rurowy.
Wspomniane narzędzia uprawowe są dostępne w ofercie firmy INTERTECH. Z zastosowaniem sprzętu tej marki można uprawiać bobik i łubin zarówno tradycyjnie jak i w uprawie uproszczonej. Odpowiedni dobór sprzętu uprawowego ma bezpośredni wpływ na jakość stanowiska, równomierne wschody oraz stabilność planowania.
